SQL – Przychodnia lekarska

📘

Sekcja 01

Kluczowe polecenia — przypomnienie

SELECT … WHERE … ORDER BY

Podstawowe pobieranie danych z filtrowaniem i sortowaniem. Bez WHERE — zwraca wszystkie wiersze.

INNER JOIN

Łączy tabele — zwraca tylko wiersze z dopasowaniem w obu. Brak pary = wiersz pomijany.

LEFT JOIN

Wszystkie wiersze z tabeli lewej, nawet bez pary w prawej. Brak pary = NULL w kolumnach z prawej.

GROUP BY + HAVING

Grupuje wiersze o tych samych wartościach. HAVING filtruje grupy (WHERE nie zadziała po agregacji).

Podzapytania

Zapytanie wewnątrz zapytania — najczęściej w WHERE … IN (SELECT …). Wynik podzapytania staje się listą do filtrowania.

UPDATE / DELETE

UPDATE zmienia dane, DELETE usuwa rekordy. ZAWSZE z klauzulą WHERE — bez niej operacja dotknie całą tabelę.

⚡

Sekcja 02

INNER JOIN vs LEFT JOIN — kiedy co?

Typ	Co zwraca	Wiersze bez pary	Kiedy użyć?
INNER JOIN	Tylko wiersze z dopasowaniem w obu tabelach	Pomijane	Gdy chcesz tylko kompletne dane
LEFT JOIN	Wszystkie z lewej + dopasowane z prawej	NULL w kolumnach z prawej	Gdy chcesz znaleźć „sieroty" lub zachować wszystkich
RIGHT JOIN	Wszystkie z prawej + dopasowane z lewej	NULL w kolumnach z lewej	Rzadko — zastąp odwracając kolejność tabel i LEFT JOIN

🏥

Sekcja 03

Baza danych: Przychodnia

Cztery powiązane tabele modelujące pracę przychodni lekarskiej.

🩺 lekarze

lekarz_idINT PK

imieVARCHAR

nazwiskoVARCHAR

specjalizacja_idFK

telefonVARCHAR

📋 specjalizacje

specjalizacja_idINT PK

nazwaVARCHAR

👤 pacjenci

pacjent_idINT PK

imieVARCHAR

nazwiskoVARCHAR

data_urodzeniaDATE

miastoVARCHAR

📅 wizyty

wizyta_idINT PK

pacjent_idFK

lekarz_idFK

data_wizytyDATE

diagnozaVARCHAR

kosztDECIMAL

SQL · PRZYCHODNIA INIT

-- Stwórz bazę i wybierz ją
CREATE DATABASE przychodnia;
USE przychodnia;

-- Tabela specjalizacji
CREATE TABLE specjalizacje (
    specjalizacja_id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
    nazwa            VARCHAR(60) NOT NULL
);

-- Tabela lekarzy
CREATE TABLE lekarze (
    lekarz_id        INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
    imie             VARCHAR(40) NOT NULL,
    nazwisko         VARCHAR(60) NOT NULL,
    specjalizacja_id INT,
    telefon          VARCHAR(15),
    FOREIGN KEY (specjalizacja_id) REFERENCES specjalizacje(specjalizacja_id)
);

-- Tabela pacjentów
CREATE TABLE pacjenci (
    pacjent_id    INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
    imie          VARCHAR(40) NOT NULL,
    nazwisko      VARCHAR(60) NOT NULL,
    data_urodzenia DATE,
    miasto        VARCHAR(50)
);

-- Tabela wizyt
CREATE TABLE wizyty (
    wizyta_id  INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
    pacjent_id INT,
    lekarz_id  INT,
    data_wizyty DATE NOT NULL,
    diagnoza   VARCHAR(120),
    koszt      DECIMAL(7,2) NOT NULL,
    FOREIGN KEY (pacjent_id) REFERENCES pacjenci(pacjent_id),
    FOREIGN KEY (lekarz_id)  REFERENCES lekarze(lekarz_id)
);

-- Dane testowe
INSERT INTO specjalizacje (nazwa) VALUES
    ('Kardiolog'), ('Ortopeda'), ('Dermatolog'), ('Internista');

INSERT INTO lekarze (imie, nazwisko, specjalizacja_id, telefon) VALUES
    ('Anna',    'Kowalska',  1, '600-111-001'),
    ('Marek',   'Nowak',     1, '600-111-002'),
    ('Joanna',  'Wiśniewska',2, '600-111-003'),
    ('Piotr',   'Zając',     3, '600-111-004'),
    ('Katarzyna','Dąbrowska', 4, '600-111-005');

INSERT INTO pacjenci (imie, nazwisko, data_urodzenia, miasto) VALUES
    ('Jan',     'Kowalski',  '1985-03-12', 'Kielce'),
    ('Maria',   'Nowak',     '1990-07-25', 'Kraków'),
    ('Adam',    'Wiśniewski','1978-11-30', 'Kielce'),
    ('Ewa',     'Kaczmarek', '2000-01-15', 'Warszawa'),
    ('Tomasz',  'Zielski',   '1965-09-08', 'Pińczów'),
    ('Agata',   'Lewandowska','1995-04-20','Kraków');

-- Agata Lewandowska (id=6) nie ma żadnej wizyty — do zadania z LEFT JOIN
INSERT INTO wizyty (pacjent_id, lekarz_id, data_wizyty, diagnoza, koszt) VALUES
    (1, 1, '2025-01-10', 'Nadciśnienie tętnicze',      150.00),
    (1, 2, '2025-02-14', 'Arytmia serca',               200.00),
    (2, 3, '2025-01-22', 'Skrzywienie kręgosłupa',      180.00),
    (3, 1, '2025-03-05', 'Choroba wieńcowa',             220.00),
    (3, 4, '2025-03-18', 'Trądzik różowaty',             120.00),
    (4, 5, '2025-04-02', 'Infekcja górnych dróg oddech.',  90.00),
    (5, 2, '2025-04-10', 'Migotanie przedsionków',       250.00),
    (5, 3, '2025-04-15', 'Złamanie kości śródstopia',    300.00),
    (2, 4, '2025-05-01', 'Łuszczyca plackowata',         140.00),
    (1, 5, '2025-05-12', 'Grypa sezonowa',               80.00);

⌨️

Sekcja 04

Ćwiczenia egzaminacyjne — 12 zadań

Lista pacjentów z określonego miasta

SELECT WHERE ORDER BY

Polecenie: Wyświetl imię i nazwisko wszystkich pacjentów z Kielc lub Krakowa. Posortuj alfabetycznie po nazwisku.

SQL

SELECT   imie, nazwisko, miasto
FROM     pacjenci
WHERE    miasto IN ('Kielce', 'Kraków')
ORDER BY nazwisko ASC;

imie	nazwisko	miasto
Jan	Kowalski	Kielce
Maria	Nowak	Kraków
Adam	Wiśniewski	Kielce
Agata	Lewandowska	Kraków

Zapamiętaj: IN (…) to skrót dla OR — czytelniejszy i łatwiejszy do rozbudowania o kolejne wartości.

Wizyty powyżej określonego kosztu

SELECT WHERE ORDER BY

Polecenie: Wyświetl diagnozę i koszt wszystkich wizyt droższych niż 150 zł, posortowanych od najdroższej.

SQL

SELECT   diagnoza, koszt
FROM     wizyty
WHERE    koszt > 150
ORDER BY koszt DESC;

diagnoza	koszt
Złamanie kości śródstopia	300.00
Migotanie przedsionków	250.00
Choroba wieńcowa	220.00
Arytmia serca	200.00
Skrzywienie kręgosłupa	180.00
Łuszczyca plackowata	140.00

INNER JOIN — pacjenci i ich lekarze

INNER JOIN 2 tabele

Polecenie: Wyświetl imię i nazwisko pacjenta, datę wizyty oraz imię i nazwisko lekarza prowadzącego. Posortuj po dacie wizyty.

SQL

SELECT   p.imie          AS pacjent_imie,
         p.nazwisko      AS pacjent_nazwisko,
         w.data_wizyty,
         l.imie          AS lekarz_imie,
         l.nazwisko      AS lekarz_nazwisko
FROM     wizyty w
INNER JOIN pacjenci p ON w.pacjent_id = p.pacjent_id
INNER JOIN lekarze  l ON w.lekarz_id  = l.lekarz_id
ORDER BY w.data_wizyty ASC;

pacjent_imie	pacjent_nazwisko	data_wizyty	lekarz_imie	lekarz_nazwisko
Jan	Kowalski	2025-01-10	Anna	Kowalska
Maria	Nowak	2025-01-22	Joanna	Wiśniewska
Jan	Kowalski	2025-02-14	Marek	Nowak
Adam	Wiśniewski	2025-03-05	Anna	Kowalska
Adam	Wiśniewski	2025-03-18	Piotr	Zając
Ewa	Kaczmarek	2025-04-02	Katarzyna	Dąbrowska
Tomasz	Zielski	2025-04-10	Marek	Nowak
Tomasz	Zielski	2025-04-15	Joanna	Wiśniewska
Maria	Nowak	2025-05-01	Piotr	Zając
Jan	Kowalski	2025-05-12	Katarzyna	Dąbrowska

Zapamiętaj: Tabela centralna to wizyty — ona przechowuje FK do obu stron. Zaczynamy JOIN od niej.

JOIN 4 tabel — pacjent, wizyta, lekarz, specjalizacja

INNER JOIN 4 tabele

Polecenie: Wyświetl nazwisko pacjenta, diagnozę, koszt wizyty oraz nazwę specjalizacji lekarza. Posortuj po koszcie malejąco.

SQL

SELECT   p.nazwisko        AS pacjent,
         w.diagnoza,
         w.koszt,
         s.nazwa           AS specjalizacja
FROM     wizyty w
JOIN     pacjenci      p ON w.pacjent_id      = p.pacjent_id
JOIN     lekarze       l ON w.lekarz_id       = l.lekarz_id
JOIN     specjalizacje s ON l.specjalizacja_id = s.specjalizacja_id
ORDER BY w.koszt DESC;

pacjent	diagnoza	koszt	specjalizacja
Zielski	Złamanie kości śródstopia	300.00	Ortopeda
Zielski	Migotanie przedsionków	250.00	Kardiolog
Wiśniewski	Choroba wieńcowa	220.00	Kardiolog
Kowalski	Arytmia serca	200.00	Kardiolog
Nowak	Skrzywienie kręgosłupa	180.00	Ortopeda
Kowalski	Nadciśnienie tętnicze	150.00	Kardiolog
Nowak	Łuszczyca plackowata	140.00	Dermatolog
Wiśniewski	Trądzik różowaty	120.00	Dermatolog
Kaczmarek	Infekcja górnych dróg oddech.	90.00	Internista
Kowalski	Grypa sezonowa	80.00	Internista

LEFT JOIN — pacjenci bez żadnej wizyty

LEFT JOIN IS NULL

Polecenie: Wyświetl wszystkich pacjentów — nawet tych bez żadnej wizyty. Wyróżnij tych, którzy jeszcze nie byli w przychodni (wizyta_id = NULL).

SQL

-- Wszyscy pacjenci z informacją czy mają wizytę
SELECT   p.imie, p.nazwisko, w.wizyta_id, w.data_wizyty
FROM     pacjenci p
LEFT JOIN wizyty w ON p.pacjent_id = w.pacjent_id
ORDER BY p.nazwisko;

-- Tylko ci bez żadnej wizyty
SELECT   p.imie, p.nazwisko, p.miasto
FROM     pacjenci p
LEFT JOIN wizyty w ON p.pacjent_id = w.pacjent_id
WHERE    w.wizyta_id IS NULL;

imie	nazwisko	miasto
Agata	Lewandowska	Kraków

Klucz: INNER JOIN by ją pominął. LEFT JOIN zachowuje wszystkich pacjentów — NULL w kolumnach wizyty = brak rekordu w tej tabeli.

GROUP BY — liczba wizyt i łączny przychód lekarza

GROUP BY COUNT SUM

Polecenie: Wyświetl nazwisko każdego lekarza, liczbę przyjętych pacjentów oraz łączny przychód z wizyt. Posortuj od największego przychodu.

SQL

SELECT   l.imie, l.nazwisko,
         COUNT(w.wizyta_id)  AS liczba_wizyt,
         SUM(w.koszt)        AS lacznie_zlotych
FROM     lekarze l
JOIN     wizyty  w ON l.lekarz_id = w.lekarz_id
GROUP BY l.lekarz_id, l.imie, l.nazwisko
ORDER BY lacznie_zlotych DESC;

imie	nazwisko	liczba_wizyt	lacznie_zlotych
Anna	Kowalska	2	370.00
Marek	Nowak	2	450.00
Joanna	Wiśniewska	2	480.00
Piotr	Zając	2	260.00
Katarzyna	Dąbrowska	2	170.00

Uwaga: W GROUP BY wymieniamy wszystkie kolumny z SELECT, które nie są funkcją agregującą.

HAVING — lekarze z przychodem powyżej progu

GROUP BY HAVING SUM

Polecenie: Wyświetl tylko tych lekarzy, których łączny przychód z wizyt przekracza 300 zł.

SQL

SELECT   l.imie, l.nazwisko,
         SUM(w.koszt) AS przychod
FROM     lekarze l
JOIN     wizyty  w ON l.lekarz_id = w.lekarz_id
GROUP BY l.lekarz_id, l.imie, l.nazwisko
HAVING   SUM(w.koszt) > 300
ORDER BY przychod DESC;

imie	nazwisko	przychod
Joanna	Wiśniewska	480.00
Marek	Nowak	450.00
Anna	Kowalska	370.00
Piotr	Zając	260.00

HAVING vs WHERE: WHERE filtruje przed grupowaniem — nie widzi wyników SUM(). HAVING filtruje po GROUP BY — widzi agregaty.

Średni koszt wizyty per specjalizacja

GROUP BY AVG JOIN

Polecenie: Oblicz średni koszt wizyty dla każdej specjalizacji. Wynik zaokrąglij do 2 miejsc po przecinku i posortuj od najdroższej.

SQL

SELECT   s.nazwa          AS specjalizacja,
         ROUND(AVG(w.koszt), 2) AS sredni_koszt,
         COUNT(w.wizyta_id)   AS liczba_wizyt
FROM     wizyty        w
JOIN     lekarze       l ON w.lekarz_id       = l.lekarz_id
JOIN     specjalizacje s ON l.specjalizacja_id = s.specjalizacja_id
GROUP BY s.specjalizacja_id, s.nazwa
ORDER BY sredni_koszt DESC;

specjalizacja	sredni_koszt	liczba_wizyt
Ortopeda	240.00	2
Kardiolog	205.00	4
Dermatolog	130.00	2
Internista	85.00	2

Podzapytanie — pacjenci kardiologa

Subquery WHERE IN

Polecenie: Wyświetl imię i nazwisko pacjentów, którzy byli na wizycie u kardiologa. Użyj podzapytania.

SQL

SELECT imie, nazwisko
FROM   pacjenci
WHERE  pacjent_id IN (
    SELECT w.pacjent_id
    FROM   wizyty        w
    JOIN   lekarze       l ON w.lekarz_id       = l.lekarz_id
    JOIN   specjalizacje s ON l.specjalizacja_id = s.specjalizacja_id
    WHERE  s.nazwa = 'Kardiolog'
)
ORDER BY nazwisko;

imie	nazwisko
Jan	Kowalski
Tomasz	Zielski
Adam	Wiśniewski

Zapamiętaj: Podzapytanie w WHERE IN (…) jest wykonywane raz — jego wynik to lista ID, po której filtrujemy zapytanie zewnętrzne.

UPDATE — korekta kosztów wizyt

UPDATE WHERE

Polecenie: Podnieś koszt wszystkich wizyt do lekarzy internistów o 15%. Przed zmianą sprawdź SELECT-em które rekordy zostaną zmodyfikowane.

⚠️ Zawsze najpierw wykonaj SELECT z tym samym WHERE — upewnij się, że trafisz dokładnie w te rekordy, które chcesz zmienić.

SQL

-- Krok 1: sprawdź co zmienisz
SELECT   w.wizyta_id, w.diagnoza, w.koszt
FROM     wizyty        w
JOIN     lekarze       l ON w.lekarz_id       = l.lekarz_id
JOIN     specjalizacje s ON l.specjalizacja_id = s.specjalizacja_id
WHERE    s.nazwa = 'Internista';

-- Krok 2: dopiero teraz aktualizuj
UPDATE   wizyty
SET      koszt = koszt * 1.15
WHERE    lekarz_id IN (
    SELECT l.lekarz_id
    FROM   lekarze       l
    JOIN   specjalizacje s ON l.specjalizacja_id = s.specjalizacja_id
    WHERE  s.nazwa = 'Internista'
);

-- Krok 3: weryfikacja
SELECT wizyta_id, diagnoza, koszt FROM wizyty
WHERE  lekarz_id IN (SELECT lekarz_id FROM lekarze WHERE specjalizacja_id = 4);

wizyta_id	diagnoza	koszt przed	koszt po
6	Infekcja górnych dróg oddech.	90.00	103.50
10	Grypa sezonowa	80.00	92.00

DELETE — usuwanie nieaktywnych pacjentów

DELETE Subquery

Polecenie: Usuń pacjentów z Krakowa, którzy nie mają żadnej wizyty w bazie.

⚠️ DELETE jest nieodwracalny bez transakcji. Zawsze sprawdź SELECT-em co usuniesz, zanim wykonasz operację.

SQL

-- Krok 1: sprawdź kogo usuniesz
SELECT   p.pacjent_id, p.imie, p.nazwisko, p.miasto
FROM     pacjenci p
LEFT JOIN wizyty w ON p.pacjent_id = w.pacjent_id
WHERE    p.miasto = 'Kraków'
  AND    w.wizyta_id IS NULL;

-- Krok 2: dopiero teraz usuń
DELETE FROM pacjenci
WHERE  miasto = 'Kraków'
  AND  pacjent_id NOT IN (
      SELECT pacjent_id FROM wizyty
  );

Usunięty rekord	Powód
Agata Lewandowska (Kraków)	Brak jakiejkolwiek wizyty w tabeli wizyty

Maria Nowak (Kraków) zostaje — ma wizyty. Klucz obcy i tak by zablokował usunięcie rekordu z powiązanymi wierszami.

Zadanie złożone — typ egzaminacyjny

JOIN GROUP BY HAVING ORDER BY

Polecenie: Wyświetl imię i nazwisko pacjentów, którzy odwiedzili więcej niż jednego lekarza, wraz z łączną kwotą wydaną na wizyty. Posortuj od największych wydatków.

SQL

SELECT   p.imie,
         p.nazwisko,
         COUNT(DISTINCT w.lekarz_id) AS rozni_lekarze,
         SUM(w.koszt)                 AS lacznie_wydane
FROM     pacjenci p
JOIN     wizyty   w ON p.pacjent_id = w.pacjent_id
GROUP BY p.pacjent_id, p.imie, p.nazwisko
HAVING   COUNT(DISTINCT w.lekarz_id) > 1
ORDER BY lacznie_wydane DESC;

imie	nazwisko	rozni_lekarze	lacznie_wydane
Tomasz	Zielski	2	550.00
Jan	Kowalski	3	430.00
Adam	Wiśniewski	2	340.00
Maria	Nowak	2	320.00

COUNT(DISTINCT …) liczy unikalne wartości — bez DISTINCT policzyłby każdą wizytę osobno, nawet jeśli do tego samego lekarza.

SQL – Przychodnialekarska

SELECT … WHERE … ORDER BY

INNER JOIN

LEFT JOIN

GROUP BY + HAVING

Podzapytania

UPDATE / DELETE

SQL – Przychodnia
lekarska