INSERT
UPDATE
DELETE

Aktualizacja bazy danych (INSERT, UPDATE, DELETE, transakcje)

Aktualizacja rekordów, usuwanie danych, kontrola transakcji — INF.03

✅ Po tej lekcji będziesz umiał:

dodawać nowe rekordy do tabeli poleceniem INSERT
aktualizować istniejące dane z warunkiem (UPDATE ... WHERE)
bezpiecznie usuwać rekordy (DELETE ... WHERE)
grupować operacje w transakcje i cofać zmiany (ROLLBACK)
konfigurować ON DELETE CASCADE dla integralności bazy

Teoria Aktualizowanie danych, transakcje i integralność

INSERT — dodaje rekord do tabeli.
UPDATE — zmienia dane istniejącego rekordu.
DELETE — usuwa rekordy spełniające warunek.
TRANSAKCJE (START/BEGIN, COMMIT, ROLLBACK) — gwarantują, że zestaw operacji wykona się w całości albo zostanie cofnięty.
Integralność danych — constraints (FOREIGN KEY, CHECK, UNIQUE) pilnują spójności podczas modyfikacji.

Transakcje pozwalają bezpiecznie modyfikować dane — w razie błędu można wycofać wszystkie operacje i przywrócić stan poprzedni.

Ćwiczenie 1 INSERT — dodawanie nowych rekordów

👁 Co chcemy osiągnąć?

Kliknij, żeby zobaczyć jak wyglądają dane po wykonaniu INSERT:

Zadanie: Dodaj nowego ucznia: imię „Ola", nazwisko „Dąbrowska", do klasy o id = 3. Następnie dodaj kilku uczniów jednym poleceniem.

Dodaj pojedynczego ucznia.
Dodaj trzech uczniów jednym INSERT.

INSERT INTO uczniowie (imie, nazwisko, klasa_id)
VALUES ('Ola', 'Dąbrowska', 3);

INSERT INTO uczniowie (imie, nazwisko, klasa_id) VALUES
('Jan', 'Nowak', 3),
('Kasia', 'Wiśniewska', 3),
('Marek', 'Lewandowski', 2);

🧪 Eksperyment — zmień kod i sprawdź efekt:

Pomiń kolumnę klasa_id — co się stanie jeśli ma NOT NULL?
Wpisz klasa_id = 999 (nieistniejący) — jak zareaguje klucz obcy?
Spróbuj wstawić duplikat jeśli imie ma constraint UNIQUE.

Ćwiczenie 2 UPDATE — edycja danych z warunkiem

👁 Co chcemy osiągnąć?

Zadanie: Zmień nazwisko ucznia o id = 7 na „Jankowski" oraz podnieś wszystkim uczniom z klasy „4TI" numer klasy na „4TIP".

Aktualizuj pojedynczy rekord po id.
Aktualizuj wiele rekordów z użyciem podzapytania.

UPDATE uczniowie
SET nazwisko = 'Jankowski'
WHERE id = 7;

UPDATE uczniowie
SET klasa_id = (
  SELECT id FROM klasy WHERE nazwa = '4TIP'
)
WHERE klasa_id = (
  SELECT id FROM klasy WHERE nazwa = '4TI'
);

🧪 Eksperyment:

Usuń klauzulę WHERE z UPDATE — co się stanie z wszystkimi rekordami?
Zaktualizuj nieistniejące id = 9999 — ile wierszy zostanie zmodyfikowanych?

🔴 Nie działa? Sprawdź:

czy w podzapytaniu nazwa klasy jest dokładnie taka sama jak w bazie (wielkie litery!)
czy tabela klasy w ogóle istnieje
czy masz uprawnienia do UPDATE na tej tabeli

Ćwiczenie 3 DELETE — usuwanie rekordów

👁 Co chcemy osiągnąć?

Uczniowie klasy „1A" bez ocen zostają usunięci. Uczniowie z ocenami pozostają.

Zadanie: Usuń wszystkich uczniów z klasy „1A", ale tylko jeśli nie mają żadnych ocen w tabeli oceny.

Użyj DELETE ... WHERE z podzapytaniem.
Upewnij się, że nie usuwasz uczniów posiadających oceny.

DELETE FROM uczniowie
WHERE klasa_id = (
  SELECT id FROM klasy WHERE nazwa = '1A'
)
AND id NOT IN (
  SELECT uczen_id FROM oceny
);

🧪 Eksperyment:

Spróbuj DELETE FROM uczniowie bez WHERE — ile rekordów usuniesz?
Przed DELETE wykonaj SELECT z tym samym WHERE — żeby zobaczyć co zostanie usunięte.

🔴 Nie działa? Sprawdź:

czy tabela oceny ma kolumnę uczen_id (nie id_ucznia itp.)
czy klasa „1A" istnieje — sprawdź SELECT * FROM klasy;
czy jest włączony foreign_key_checks (MySQL może blokować DELETE)

Ćwiczenie 4 Transakcje — bezpieczeństwo operacji

✅ Dlaczego to ważne?

Wyobraź sobie przelew bankowy: baza odejmuje pieniądze z konta A, ale przed dodaniem ich do konta B serwer pada. Bez transakcji pieniądze znikają. Z transakcją — ROLLBACK przywraca stan sprzed operacji.

Zadanie: Dodaj ocenę i zmień dane ucznia w jednej transakcji, tak aby w razie błędu można było cofnąć całość.

Rozpocznij transakcję (START TRANSACTION / BEGIN).
Wykonaj INSERT do oceny i UPDATE w uczniowie.
Zatwierdź zmiany (COMMIT) lub cofnij (ROLLBACK).

START TRANSACTION;

INSERT INTO oceny (uczen_id, przedmiot, ocena)
VALUES (10, 'matematyka', 5);

UPDATE uczniowie
SET nazwisko = 'Nowak'
WHERE id = 10;

-- Jeśli wszystko OK:
COMMIT;

-- Jeśli coś jest nie tak, zamiast COMMIT użyj:
-- ROLLBACK;

🧪 Eksperyment z ROLLBACK:

Otwórz dwie sesje w phpMyAdmin lub terminalu.
W sesji 1: START TRANSACTION; → INSERT → nie rób COMMIT.
W sesji 2: sprawdź SELECT * FROM oceny; — czy widzisz nowy rekord?
W sesji 1: ROLLBACK; — teraz sprawdź ponownie w sesji 2.

🔴 Nie działa? Sprawdź:

czy silnik tabeli to InnoDB (nie MyISAM — MyISAM nie obsługuje transakcji!)
sprawdź: SHOW CREATE TABLE uczniowie;
czy nie masz włączonego autocommit = 1 (każde polecenie zatwierdza się samo)

Ćwiczenie 5 ON DELETE CASCADE i integralność

👁 Co chcemy osiągnąć?

Po usunięciu ucznia o id=5 — jego oceny znikają automatycznie. Nie trzeba ręcznie czyścić tabeli oceny.

Zadanie: Skonfiguruj tabelę oceny tak, by po usunięciu ucznia automatycznie znikały jego oceny.

Dodaj klucz obcy z oceny.uczen_id do uczniowie.id.
Ustaw opcję ON DELETE CASCADE.
Przetestuj usuwanie ucznia.

-- Fragment definicji tabeli oceny:
CREATE TABLE oceny (
  id INT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
  uczen_id INT,
  przedmiot VARCHAR(30),
  ocena INT,
  FOREIGN KEY (uczen_id)
    REFERENCES uczniowie(id)
    ON DELETE CASCADE
);

-- Usuwanie ucznia:
DELETE FROM uczniowie WHERE id = 5;
-- Jego oceny zostaną usunięte automatycznie.

🧪 Eksperyment:

Zmień ON DELETE CASCADE na ON DELETE RESTRICT — co się stanie przy próbie usunięcia ucznia z ocenami?
Sprawdź ON DELETE SET NULL — kiedy warto go używać?

Ćwiczenie 6 Złożona transakcja — praktyka

Zadanie: Zmień nazwę projektu, dodaj nowe zadanie i w razie błędu cofnij wszystkie zmiany.

Rozpocznij transakcję.
Wykonaj UPDATE w tabeli projekty i INSERT w tabeli zadania.
Zatwierdź lub cofnij transakcję.

START TRANSACTION;

UPDATE projekty
SET nazwa = 'Sklep Online'
WHERE id = 2;

INSERT INTO zadania (opis, projekt_id, pracownik_id)
VALUES ('Projekt architektury', 2, 4);

-- Jeśli wszystko się udało:
COMMIT;

-- Jeśli był błąd:
-- ROLLBACK;

Zadanie INF.03 Operacje na danych „Biblioteka"

Opis: W bazie znajdują się tabele:

czytelnicy(id, imie, nazwisko, email)
ksiazki(id, tytul, autor, dostepna)
wypozyczenia(id, czytelnik_id, ksiazka_id, data_wypozyczenia, data_zwrotu)

Wykonaj operacje:

Dodaj nowego czytelnika „Anna Kowalska" z adresem e‑mail.
Dodaj wypożyczenie książki „Pan Tadeusz" przez Annę (ustaw data_zwrotu = NULL).
Zmień status książki na „niedostępna" (np. dostepna = 0).
W jednej transakcji przyjmij zwrot: ustaw datę zwrotu i oznacz książkę jako dostępną.

-- 1. Dodanie czytelnika
INSERT INTO czytelnicy (imie, nazwisko, email)
VALUES ('Anna', 'Kowalska', 'anna.kowalska@example.com');

-- Załóżmy, że czytelnik otrzymał id = 5
-- 2. Dodanie wypożyczenia „Pan Tadeusz"
INSERT INTO wypozyczenia (czytelnik_id, ksiazka_id, data_wypozyczenia, data_zwrotu)
VALUES (
  5,
  (SELECT id FROM ksiazki WHERE tytul = 'Pan Tadeusz'),
  CURRENT_DATE,
  NULL
);

-- 3. Zmiana statusu książki na niedostępną
UPDATE ksiazki
SET dostepna = 0
WHERE tytul = 'Pan Tadeusz';

-- 4. Transakcja zwrotu książki
START TRANSACTION;

UPDATE wypozyczenia
SET data_zwrotu = CURRENT_DATE
WHERE czytelnik_id = 5
  AND ksiazka_id = (SELECT id FROM ksiazki WHERE tytul = 'Pan Tadeusz')
  AND data_zwrotu IS NULL;

UPDATE ksiazki
SET dostepna = 1
WHERE tytul = 'Pan Tadeusz';

COMMIT;
-- W razie problemów użyj ROLLBACK zamiast COMMIT.

📝 Zadanie dodatkowe — spróbuj sam:

Wyświetl wszystkie wypożyczenia, które nie mają daty zwrotu (data_zwrotu IS NULL).
Dodaj drugiego czytelnika i wypożycz mu tę samą książkę — co się stanie gdy dostepna = 0?
Napisz transakcję, która usuwa czytelnika i jego wypożyczenia naraz.

Quiz Sprawdź wiedzę!

Jak dodać nowy rekord do tabeli?
INSERT INTO tabela (kolumny) VALUES (wartości);
Jak zaktualizować dane istniejącego rekordu z warunkiem?
UPDATE tabela SET kolumna = wartość WHERE warunek;
Jak usunąć tylko wybrane rekordy?
DELETE FROM tabela WHERE warunek; — bez WHERE usuniesz wszystko!
Na czym polega działanie transakcji w SQL?
Transakcja grupuje kilka operacji w jeden „blok" — albo wszystkie się udają (COMMIT), albo wszystkie są cofane (ROLLBACK).
Co zapewnia opcja ON DELETE CASCADE?
Automatycznie usuwa rekordy powiązane w tabeli podrzędnej po usunięciu rekordu z tabeli nadrzędnej.
Kiedy warto użyć ROLLBACK?
Gdy w trakcie transakcji wykryto błąd i trzeba przywrócić stan sprzed rozpoczęcia zmian.
Jaki silnik MySQL obsługuje transakcje?
InnoDB — MyISAM nie obsługuje transakcji!

Checklista Sprawdź umiejętności

Dodaję rekordy za pomocą INSERT (pojedyncze i wiele wierszy).
Aktualizuję dane z wykorzystaniem warunków i podzapytań w UPDATE.
Usuwam dane bezpiecznie przy użyciu DELETE z warunkami.
Stosuję transakcje (START/BEGIN, COMMIT, ROLLBACK) do grupowania operacji.
Wiem, jak użyć ON DELETE CASCADE do utrzymania integralności referencyjnej.
Rozumiem różnicę między InnoDB a MyISAM w kontekście transakcji.

0 / 6 zaliczone