1. Wstęp do baz danych
Baza danych to uporządkowany zbiór informacji przechowywanych w systemie informatycznym. Dzięki bazom możliwe jest szybkie wyszukiwanie, filtrowanie i modyfikowanie danych.
- Sklep internetowy – baza produktów, klientów, zamówień
- Przychodnia – pacjenci, lekarze, wizyty
- Kino – filmy, rezerwacje, bilety
Ćwiczenie:
Wymyśl 3 przykłady baz danych używanych w codziennym życiu i wypisz, jakie dane zawiera każda z nich.
Wymyśl 3 przykłady baz danych używanych w codziennym życiu i wypisz, jakie dane zawiera każda z nich.
2. Relacyjne bazy danych
Relacyjna baza danych przechowuje dane w tabelach połączonych relacjami. Każda tabela składa się z wierszy (rekordów) i kolumn (atrybutów).
Ćwiczenie:
Wymyśl prostą tabelę dla uczniów i określ jej kolumny (np. id, imię, nazwisko, klasa).
Wymyśl prostą tabelę dla uczniów i określ jej kolumny (np. id, imię, nazwisko, klasa).
3. Normalizacja
Normalizacja to proces organizowania danych w taki sposób, aby uniknąć powtarzania informacji i zapewnić spójność bazy.
- 1NF – brak powtarzających się grup
- 2NF – wszystkie kolumny zależą od klucza głównego
- 3NF – brak zależności przechodnich
Ćwiczenie:
Znormalizuj prostą tabelę „Uczniowie” z ocenami do 1NF, 2NF i 3NF.
Znormalizuj prostą tabelę „Uczniowie” z ocenami do 1NF, 2NF i 3NF.
4. Diagramy ER
Diagramy ER (Entity-Relationship) służą do wizualnego przedstawienia struktur bazy danych i powiązań między tabelami.
Ćwiczenie:
Narysuj diagram ER dla bazy szkoły z tabelami Uczniowie, Klasy, Nauczyciele.
Narysuj diagram ER dla bazy szkoły z tabelami Uczniowie, Klasy, Nauczyciele.
5. SZBD – systemy zarządzania bazami danych
SZBD to oprogramowanie służące do tworzenia, modyfikowania i zarządzania bazami danych.
- MS Access
- MySQL / MariaDB
- Microsoft SQL Server
Ćwiczenie:
Zainstaluj XAMPP i uruchom phpMyAdmin, utwórz bazę testową.
Zainstaluj XAMPP i uruchom phpMyAdmin, utwórz bazę testową.
6. Tworzenie tabel i relacji
Tworzenie tabel i definiowanie relacji jest kluczowe dla prawidłowego działania bazy danych.
CREATE TABLE Uczniowie (
id_ucznia INT PRIMARY KEY,
imie VARCHAR(50),
nazwisko VARCHAR(50),
klasa VARCHAR(10)
);
Ćwiczenie:
Stwórz tabelę Uczniowie i dodaj kilka rekordów przykładowych uczniów.
Stwórz tabelę Uczniowie i dodaj kilka rekordów przykładowych uczniów.
7. Wprowadzanie danych i operacje
-- Dodawanie ucznia
INSERT INTO Uczniowie (id_ucznia, imie, nazwisko)
VALUES (1, 'Jan', 'Kowalski');
-- Aktualizacja nazwiska
UPDATE Uczniowie SET nazwisko='Nowak' WHERE id_ucznia=1;
-- Usunięcie ucznia
DELETE FROM Uczniowie WHERE id_ucznia=1;
Ćwiczenie:
1. Dodaj 5 uczniów do tabeli Uczniowie.
2. Zmień nazwisko jednego z nich.
3. Usuń jednego ucznia.
1. Dodaj 5 uczniów do tabeli Uczniowie.
2. Zmień nazwisko jednego z nich.
3. Usuń jednego ucznia.
8. Formularze i kwerendy
Ćwiczenie:
1. Utwórz formularz w MS Access do wprowadzania uczniów.
2. Stwórz kwerendę wybierającą uczniów z oceną powyżej 4.
3. Wyświetl wynik kwerendy w raporcie.
1. Utwórz formularz w MS Access do wprowadzania uczniów.
2. Stwórz kwerendę wybierającą uczniów z oceną powyżej 4.
3. Wyświetl wynik kwerendy w raporcie.
9. Raporty
Ćwiczenie:
1. Wygeneruj raport „Średnia ocen uczniów w klasach”.
2. Pokaż tylko uczniów z klas 1A i 2B.
3. Dodaj nagłówki i stopki raportu.
1. Wygeneruj raport „Średnia ocen uczniów w klasach”.
2. Pokaż tylko uczniów z klas 1A i 2B.
3. Dodaj nagłówki i stopki raportu.
10. SQL – język zapytań
-- Wyświetl wszystkich uczniów
SELECT * FROM Uczniowie;
-- Wybierz uczniów, których imię zaczyna się na 'A'
SELECT * FROM Uczniowie WHERE imie LIKE 'A%';
-- Posortuj uczniów według nazwiska
SELECT * FROM Uczniowie ORDER BY nazwisko ASC;
Ćwiczenie:
1. Wykonaj powyższe zapytania w phpMyAdmin.
2. Zmodyfikuj zapytanie, aby wybrać uczniów tylko z klasy 1A.
3. Posortuj wynik według imienia malejąco.
1. Wykonaj powyższe zapytania w phpMyAdmin.
2. Zmodyfikuj zapytanie, aby wybrać uczniów tylko z klasy 1A.
3. Posortuj wynik według imienia malejąco.
11. Funkcje agregujące i grupowanie
-- Liczba uczniów w każdej klasie
SELECT klasa, COUNT(*) AS liczba_uczniow
FROM Uczniowie
GROUP BY klasa;
-- Średnia ocen w klasach
SELECT klasa, AVG(ocena) AS srednia_ocen
FROM Uczniowie
GROUP BY klasa;
Ćwiczenie:
1. Policz ilu uczniów jest w każdej klasie.
2. Oblicz średnią ocen w każdej klasie.
3. Spróbuj znaleźć klasę z największą średnią.
1. Policz ilu uczniów jest w każdej klasie.
2. Oblicz średnią ocen w każdej klasie.
3. Spróbuj znaleźć klasę z największą średnią.
12. Łączenie tabel
-- Wyświetl uczniów z ocenami
SELECT U.imie, U.nazwisko, O.ocena
FROM Uczniowie U
INNER JOIN Oceny O ON U.id_ucznia = O.id_ucznia;
-- Wszystkie uczniowie z ocenami lub bez ocen
SELECT U.imie, U.nazwisko, O.ocena
FROM Uczniowie U
LEFT JOIN Oceny O ON U.id_ucznia = O.id_ucznia;
Ćwiczenie:
1. Połącz tabelę Uczniowie z tabelą Oceny.
2. Wyświetl tylko uczniów z ocenami powyżej 4.
3. Spróbuj użyć LEFT JOIN, aby pokazać wszystkich uczniów.
1. Połącz tabelę Uczniowie z tabelą Oceny.
2. Wyświetl tylko uczniów z ocenami powyżej 4.
3. Spróbuj użyć LEFT JOIN, aby pokazać wszystkich uczniów.
13. Więzy integralności
Więzy integralności zapewniają spójność danych w bazie. Przykłady:
- PRIMARY KEY – unikalny identyfikator rekordu
- FOREIGN KEY – odwołanie do rekordu w innej tabeli
Ćwiczenie:
1. Zdefiniuj klucz główny w tabeli Uczniowie.
2. Dodaj tabelę Oceny z kluczem obcym wskazującym na ucznia.
3. Spróbuj dodać ocenę dla nieistniejącego ucznia i zobacz co się stanie.
1. Zdefiniuj klucz główny w tabeli Uczniowie.
2. Dodaj tabelę Oceny z kluczem obcym wskazującym na ucznia.
3. Spróbuj dodać ocenę dla nieistniejącego ucznia i zobacz co się stanie.
14. Uprawnienia użytkowników
Bazy danych umożliwiają nadawanie uprawnień użytkownikom:
- SELECT – odczyt danych
- INSERT – dodawanie danych
- UPDATE – modyfikacja danych
- DELETE – usuwanie danych
Ćwiczenie:
1. Stwórz użytkownika „uczen” w MySQL.
2. Nadaj mu prawo SELECT i INSERT do tabeli Uczniowie.
3. Sprawdź, czy może usuwać rekordy.
1. Stwórz użytkownika „uczen” w MySQL.
2. Nadaj mu prawo SELECT i INSERT do tabeli Uczniowie.
3. Sprawdź, czy może usuwać rekordy.
15. Algorytmika w bazach danych
Algorytmy w bazach danych pomagają w sortowaniu, filtrowaniu i przetwarzaniu danych. Przykłady:
- Sortowanie listy uczniów
- Znajdowanie średnich i maksimum
- Generowanie raportów
Ćwiczenie:
1. Napisz zapytanie SQL, które posortuje uczniów po nazwisku.
2. Policz średnią ocenę dla każdej klasy.
3. Wyświetl 3 najlepszych uczniów według średniej.
1. Napisz zapytanie SQL, które posortuje uczniów po nazwisku.
2. Policz średnią ocenę dla każdej klasy.
3. Wyświetl 3 najlepszych uczniów według średniej.